Wiadomości

stat

Pytanie do notariusza. Czy małżeństwo powinno napisać jeden czy dwa testamenty?

Małżonkowie nie mogą spisać "wspólnego" testamentu. Każde z nich musi osobno wyrazić swoją ostatnią wolę.
Małżonkowie nie mogą spisać "wspólnego" testamentu. Każde z nich musi osobno wyrazić swoją ostatnią wolę. fot. fotolia/ JackF

Małżonkowie często chcą, aby po śmierci jednego z nich drugie dziedziczyło cały majątek. Taką wolę należy wyrazić w dwóch osobnych, spisanych własnoręcznie lub u notariusza, testamentach. W przeciwnym razie dojdzie do tzw. dziedziczenia ustawowego.



Czy spisałeś swój testament?
Czy spisałeś swój testament?

tak, już dawno

17%

tak, ale być może zmienię swoją wolę

3%

nie, ale przygotowuję się do tego

19%

nie, ale powinienem o tym pomyśleć

42%

nie, nie mam zamaru tego robić

19%
- Chcielibyśmy z żoną zapewnić sobie, że po śmierci któregoś z nas, drugie otrzyma w spadku cały nasz majątek, którego najcenniejszą częścią jest mieszkanie. Nie mamy dzieci. Żona ma tylko mamę. Ja mam oboje rodziców i siostrę; siostra ma męża i dwie córki - opisuje swoją sytuację Wojciech. - Czy musimy spisać testament, aby zagwarantować sobie, że całość spadku otrzyma pozostający przy życiu małżonek? Czy reszta rodziny może mieć jakieś prawa do naszego majątku po śmierci któregoś z nas? Może najlepiej byłoby, żeby każde z nas napisało osobny testament?
Nasz czytelnik zastanawia się także, czy pozostający przy życiu małżonek, który otrzyma spadek, będzie musiał z tego tytułu zapłacić podatek. A jeśli tak, to jakiej wysokości?

Odpowiada Anna Witt-Mańkowska, notariusz w Gdańsku.

Odpowiadając na zadane pytanie należy w szczególności zwrócić uwagę na brak możliwości sporządzania testamentów nazywanych potocznie "wspólnymi". Zgodnie z art. 942 ustawy Kodeks cywilny - "testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy". Czyli nie ma możliwości, aby w jednym testamencie dwie osoby zdecydowały o rozrządzeniu swoim majątkiem. Biorąc pod uwagę, że nie posiadacie państwo dzieci, w celu przekazania całego majątku spadkowego drugiemu pozostającemu przy życiu małżonkowi, należy sporządzić testament wybierając przy tym odpowiednią formę (własnoręczny testament lub w formie aktu notarialnego), w którym znajdzie się sformułowanie, że na wypadek śmierci do całości spadku powołujecie państwo odpowiednio żonę lub męża ze wskazaniem imion rodziców, daty urodzenia i numer PESEL spadkobiercy. Nie trzeba wskazywać poszczególnych składników wchodzących w skład w spadku, czyli mieszkania, auta lub mebli itp., ponieważ wolą państwa jest przekazanie całego majątku.

Gdybyście państwo nie sporządzili testamentów wzajemnych, czyli powołujących w osobnych dokumentach siebie nawzajem do całości spadku, będą miały zastosowanie reguły przewidziane dla dziedziczenia ustawowego zawarte w art. 932 ustawy Kodeks cywilny. Wobec czego w braku zstępnych spadkodawcy (czyli dzieci, wnuków, prawnuków) powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Tym samym w podanym przez pana stanie faktycznym powołani do dziedziczenia po panu byliby żona i dwójka rodziców we wskazanych udziałach. Ponadto zgodnie z cytowany przepisem - jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku. Tym samym spadkobiercami po pana żonie byliby pan i matka pana żony we wskazanych udziałach. Pokrótce miałyby zastosowanie powyższe reguły, odpowiednio do osób, które żyłyby w dniu otwarcia spadku.

W przypadku, gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego warto pamiętać także o zachowku. Należy tu zacytować art. 991 ustawy Kodeks cywilny czyli: zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Czyli tylko osobom wymienionym w tym przepisie przysługuje opisane roszczenie, nikomu innemu z kręgu najbliższej rodziny. Wobec czego jedynie państwa rodzice mogliby skorzystać z tego roszczenia.

Natomiast w kwestii podatku od spadków uregulowanie znajduje się w ustawie o podatku od spadków i darowizn z dnia 28 lipca 1983 roku. W podsumowaniu - nabycie praw do spadku podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a obowiązek podatkowy ciąży na nabywcach własności rzeczy i praw majątkowych. Podkreślić należy, że obowiązek złożenia zeznania podatkowego należy do podatników. Nie wdając się w szczegóły, po które odsyłam do odpowiedniego urzędu skarbowego, który wyjaśni wszystkie niezbędne kwestie, obowiązują reguły, zgodnie z którymi w przypadku osób zaliczonych do grupy zerowej, czyli wymienionych w art. 4a tej ustawy: zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jeżeli dokumentem potwierdzającym nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, termin 6 miesięcy do zgłoszenia tego nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Czyli istotnym jest zachowanie opisanej procedury postępowania.
Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (24)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Klikając "wyślij", akceptujesz regulamin dodawania opinii.
zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Opinie niezwiązane z tematem artykułu, wulgarne, obraźliwe, naruszające prawo będą usuwane.

- jeżeli uważasz, że dana opinia nie powinna się tu znaleźć, zgłoś ją do moderacji.